Randevu Al →
Ceza Hukuku · Av. Özgür Atlı

Diyarbakır'da Ceza Davası Süreci: Adliye ve Mahkemeler Rehberi

03 Kasım 2026  ·  11 dk okuma
Kısa Cevap

Diyarbakır'da ceza dosyası şikâyet veya gözaltıyla başlar; savcılık soruşturma birimleri ve ceza mahkemeleri Elazığ Caddesi'ndeki Diyarbakır Adalet Sarayı Merkez Bina'dadır (Yenişehir). Tutuklama ve adli kontrol kararlarına iki hafta içinde itiraz edilir. Uzlaşma kapsamındaki suçlar uzlaştırma bürosuna gönderilir. Dava, cezaya göre asliye veya Diyarbakır, Bismil ya da Ergani ağır ceza mahkemesinde görülür. İstinaf başvuruları Bağlar'daki Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesi'nde incelenir.

Diyarbakır'da Bir Ceza Dosyası Nasıl İlerler?

Bir ceza soruşturmasıyla ilk kez karşılaşan kişilerin en çok zorlandığı konu, sürecin hangi aşamalardan geçeceğini ve hangi aşamada hangi birimle muhatap olunacağını bilmemektir. Bir şikâyetin veya gözaltının ardından savcılık, sulh ceza hâkimliği, uzlaştırma bürosu, asliye veya ağır ceza mahkemesi, bölge adliye mahkemesi ve infaz aşaması birbirini izler. Bu yazıda, Diyarbakır'da görülen bir ceza dosyasının tipik yol haritasını, ilgili birimlerin resmî kaynaklardaki adres bilgileriyle birlikte adım adım ele alıyoruz ve her aşamada bilinmesi gereken hakları, sitemizdeki ayrıntılı rehberlere bağlantı vererek özetliyoruz. Bu yazıdaki adres ve birim bilgileri, Diyarbakır Adliyesi ile Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesi'nin resmî internet sitelerinden 16 Ekim 2026 tarihinde alınmıştır; bu bilgiler zamanla değişebileceğinden, başvuru öncesinde resmî kaynaklardan güncel durumun kontrol edilmesi önerilir. Her ceza dosyası kendine özgüdür; bu nedenle aşağıdaki yol haritası genel bir çerçeve sunar ve somut bir dosyada izlenecek yol, olayın özelliklerine göre farklılık gösterebilir.

Diyarbakır Adliyesi: Hangi Birim Nerede?

Diyarbakır Adliyesi'nin resmî internet sitesinde yer alan bilgilere göre, Cumhuriyet Başsavcılığı soruşturma birimleri ve ceza mahkemeleri, Elazığ Caddesi üzerindeki Diyarbakır Adalet Sarayı'nda (No:14, Yenişehir) bulunan Merkez Bina'da yer almaktadır. Hukuk, iş, aile, tüketici ve asliye ticaret mahkemeleri ile adli sicil müdürlüğü ve ilamat ve infaz bürosu ise Ek Bina'da hizmet vermektedir. Denetimli serbestlik müdürlüğü ve Adli Tıp Grup Başkanlığı da ayrı bir ek binada bulunmaktadır. İcra daireleri ise Kayapınar'da, Huzurevleri Mahallesi Diclekent Bulvarı üzerindeki icra daireleri ek hizmet binasında (No:16/3) hizmet vermektedir. İstinaf incelemesini yapan Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesi ise Bağlar ilçesinde, Şanlıurfa Yolu Bağcılar Mahallesi 1217. Sokak No:2 adresindedir. Bu ayrım pratikte önemlidir: bir ceza soruşturmasında ifade vermek veya duruşmaya katılmak için Merkez Bina'ya, sabıka kaydına ilişkin işlemler için adli sicil müdürlüğünün bulunduğu Ek Bina'ya, denetimli serbestlik yükümlülükleri için ise denetimli serbestlik müdürlüğüne gidilmesi gerekir.

1. Adım: Şikâyet ve Soruşturmanın Başlaması

Ceza süreci çoğu zaman bir şikâyet veya ihbarla başlar. Suça ilişkin ihbar veya şikâyet Cumhuriyet başsavcılığına veya kolluk makamlarına, yani polis veya jandarmaya yapılabilir ve yazılı ya da tutanağa geçirilmek üzere sözlü olarak yapılabilir (CMK m. 158/1, 5). Diyarbakır'da merkez ilçelerde işlenen suçlara ilişkin şikâyetler, Diyarbakır Cumhuriyet Başsavcılığına doğrudan veya kolluk aracılığıyla iletilebilir. Basit yaralama, hakaret ve ısrarlı takip gibi şikâyete bağlı suçlarda şikâyetin, fiil ve failin öğrenilmesinden itibaren altı ay içinde yapılması gerekir (TCK m. 73). Şikâyetin somut olgulara dayanması, delillerin, örneğin mesaj kayıtları, doktor raporları, kamera kayıtları ve tanık isimlerinin dilekçede gösterilmesi soruşturmanın etkili yürütülmesi için önemlidir. Mağdurun bu aşamadaki hakları, ücretsiz avukat talebi ve takipsizlik kararına itiraz için suç mağdurunun hakları yazımıza göz atabilirsiniz.

2. Adım: Gözaltı ve İfade

Soruşturma kapsamında şüpheli, ifadeye çağrılabilir veya gözaltına alınabilir. Gözaltı süresi kural olarak yakalama anından itibaren yirmi dört saattir; toplu olarak işlenen suçlarda bu süre, savcının yazılı emriyle her defasında bir günü geçmemek üzere üç gün süreyle uzatılabilir (CMK m. 91). Gözaltındaki kişinin avukatla görüşme hakkı engellenemez ve susma hakkı vardır; bu haklar kendisine hatırlatılmalıdır. Gözaltı süresi sonunda kişi ya serbest bırakılır ya da sulh ceza hâkimliğine sevk edilir. Gözaltı ve ifade aşamasında verilen beyanlar, dosyanın bütün seyrini etkileyebildiğinden, bu aşamada bir avukatın desteğinin alınması büyük önem taşır. Avukat hakkı, susma hakkı, ifade tutanağının imzalanması ve gözaltına itiraz için gözaltı ve ifade yazımıza bakabilirsiniz.

3. Adım: Sulh Ceza Hâkimliği, Tutuklama ve Adli Kontrol

Savcılık şüphelinin tutuklanmasını veya adli kontrol altına alınmasını gerekli görürse, şüpheliyi sulh ceza hâkimliğine sevk eder. Tutuklama kararı ancak kuvvetli suç şüphesini gösteren somut delillerin ve bir tutuklama nedeninin bulunması hâlinde verilebilir; işin önemi, verilmesi beklenen ceza veya güvenlik tedbiri ile ölçülü olmaması hâlinde tutuklama kararı verilemez (CMK m. 100/1). Tutuklama yerine yurt dışı çıkış yasağı, imza yükümlülüğü veya ev hapsi gibi adli kontrol tedbirlerine de karar verilebilir (CMK m. 109). Sulh ceza hâkimliğinin tutuklama ve adli kontrole ilişkin kararlarına karşı, kararın öğrenilmesinden itibaren iki hafta içinde itiraz edilebilir ve bu itirazı asliye ceza mahkemesi hâkimi inceler (CMK m. 268). İtiraz süreci ve dilekçede dikkat edilecek hususlar için tutukluluğa itiraz, adli kontrol tedbirleri için ise adli kontrol yazılarımıza göz atabilirsiniz.

4. Adım: Uzlaştırma Bürosu ve Önödeme

Kasten yaralamanın nitelikli olmayan hâlleri, basit tehdit, temel hırsızlık, temel dolandırıcılık ve taksirle yaralama gibi uzlaştırma kapsamındaki suçlarda, kamu davası açmak için yeterli şüphe bulunuyorsa dosya uzlaştırma bürosuna gönderilir (CMK m. 253/1, 4). Kanuna göre her Cumhuriyet başsavcılığı bünyesinde bir uzlaştırma bürosu kurulur (CMK m. 253/24). Uzlaştırmacı taraflara teklifte bulunur ve teklif yapılan kişi yedi gün içinde kararını bildirmezse teklifi reddetmiş sayılır. Uzlaşma sağlanırsa dosya kovuşturmaya yer olmadığı kararıyla kapanabilir. Hakaret gibi bazı suçlarda ise uzlaşma kaldırılmış, bunun yerine önödeme imkânı getirilmiştir. Hangi suçun uzlaşma veya önödeme kapsamında olduğu suçtan suça değişir; bu nedenle suç türlerine göre hazırladığımız kasten yaralama, tehdit, hakaret, hırsızlık, dolandırıcılık ve trafik kazası yazılarımıza göz atabilirsiniz.

5. Adım: İddianame ve Mahkemeler

Soruşturma sonunda savcılık, yeterli şüphe bulunursa iddianame düzenleyerek dava açar; aksi hâlde kovuşturmaya yer olmadığına karar verir. Dava, suçun cezasına göre asliye ceza mahkemesinde veya ağır ceza mahkemesinde görülür. Ağırlaştırılmış müebbet hapis, müebbet hapis ve on yıldan fazla hapis cezalarını gerektiren suçlar ile kanunda ayrıca sayılan bazı suçlarla ilgili davalara ağır ceza mahkemeleri, diğer davalara ise kural olarak asliye ceza mahkemeleri bakar (5235 s. K. m. 12). Diyarbakır ili sınırları içinde, Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesi'nin resmî sitesinde belirtildiği üzere Diyarbakır, Bismil ve Ergani ağır ceza merkezleri bulunmaktadır; bu nedenle ağır ceza mahkemesinin görev alanına giren bir dosya, suçun işlendiği yere göre bu merkezlerden birinde görülür. Kasten öldürme, uyuşturucu ticareti ve nitelikli cinsel saldırı gibi suçlar ağır ceza mahkemesinde, basit yaralama, tehdit, hakaret, temel hırsızlık ve ruhsatsız silah bulundurma gibi suçlar ise kural olarak asliye ceza mahkemesinde görülür. Bu suçlara ilişkin ayrıntılar için kasten öldürme, uyuşturucu ticareti, cinsel suçlar ve ruhsatsız silah yazılarımıza bakabilirsiniz.

6. Adım: Karar, HAGB ve Erteleme

Yargılama sonunda mahkeme beraat, mahkûmiyet, hükmün açıklanmasının geri bırakılması veya ceza verilmesine yer olmadığı gibi kararlardan birini verir. Verilen ceza iki yıl veya daha az ise, sanığın daha önce kasıtlı bir suçtan mahkûm olmamış bulunması, mahkemenin yeniden suç işlemeyeceği kanaatine varması ve zararın tamamen giderilmesi şartlarıyla hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilebilir (CMK m. 231). Bu karar sabıka kaydında görünmez ve beş yıllık denetim süresi sorunsuz geçerse dava düşer. Kısa süreli hapis cezaları ise koşulları varsa adli para cezasına çevrilebilir veya ertelenebilir. Kullanmak için uyuşturucu bulundurma gibi bazı suçlarda ise kanun, dava açılmadan önce özel bir erteleme ve tedavi sistemi öngörmüştür. Bu kararların ayrıntıları için HAGB, uyuşturucu kullanma ve sabıka kaydı yazılarımıza göz atabilirsiniz.

7. Adım: İstinaf ve Temyiz

İlk derece mahkemesinin kararına karşı, hükmün gerekçesiyle birlikte tebliğ edildiği tarihten itibaren iki hafta içinde istinaf yoluna başvurulabilir (CMK m. 273/1). Diyarbakır'daki asliye ve ağır ceza mahkemelerinin kararlarına yönelik istinaf başvuruları, Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesi ceza dairelerinde incelenir. Bu mahkemenin resmî sitesinde belirtilen yargı çevresi; Diyarbakır, Bismil, Ergani, Batman, Bingöl, Mardin, Midyat, Siirt, Şırnak ve Cizre ağır ceza merkezleri ile bunlara bağlı ilçeleri kapsamaktadır. İstinaf başvurusu doğrudan bölge adliye mahkemesine değil, kararı veren ilk derece mahkemesine dilekçe verilerek yapılır. Bölge adliye mahkemesinin kararına karşı ise kanunda belirtilen sınırlar içinde Yargıtay'a temyiz yoluna başvurulabilir. Kanun yolu süreleri, temyiz edilemeyen kararlar ve aleyhe bozma yasağı için istinaf ve temyiz yazımıza, zamanaşımı süreleri için ise zamanaşımı yazımıza göz atabilirsiniz.

8. Adım: İnfaz, Denetimli Serbestlik ve Adli Sicil

Hüküm kesinleştikten sonra infaz aşamasına geçilir. Diyarbakır Adliyesi'nin resmî sitesine göre ilamat ve infaz bürosu ile adli sicil müdürlüğü Ek Bina'da, denetimli serbestlik müdürlüğü ise ayrı bir ek binada hizmet vermektedir. Denetimli serbestlik tedbirine tabi tutulan kişilerin, kendilerine bildirilen yükümlülükler için denetimli serbestlik müdürlüğüyle iletişim kurması gerekir; bu yükümlülüklere uyulmaması, hükmün açıklanması veya erteleme kararının geri alınması gibi ağır sonuçlar doğurabilir. Cezanın infazı tamamlandığında kayıt adli sicilden silinerek arşive alınır ve belirli sürelerin geçmesiyle tamamen silinir. Ayrıca son yıllarda yapılan değişikliklerle bazı suçların cezaları önemli ölçüde artırılmış ve yeni suç tipleri eklenmiştir; örneğin ısrarlı takip 2022'de, silahın özensiz muhafazası nedeniyle çocuğun eline geçmesi ise 2026'da ayrı suçlar olarak düzenlenmiştir. Bilişim yoluyla işlenen suçlar için bilişim suçları, banka hesabı kullandırma için ise IBAN kiralama yazılarımıza göz atabilirsiniz.

Sonuç

Diyarbakır'da bir ceza dosyası; şikâyet veya gözaltıyla başlayan, savcılık, sulh ceza hâkimliği, uzlaştırma bürosu, asliye veya ağır ceza mahkemesi ve Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesi aşamalarından geçen ve infaz ile sona eren bir süreçtir. Hatırlanması gereken başlıca noktalar şunlardır: soruşturma birimleri ve ceza mahkemeleri Yenişehir'deki Adalet Sarayı Merkez Bina'da, adli sicil müdürlüğü Ek Bina'da, icra daireleri Kayapınar'daki ek hizmet binasında, Bölge Adliye Mahkemesi ise Bağlar'dadır; şikâyete bağlı suçlarda şikâyet süresi altı aydır; gözaltı süresi kural olarak yirmi dört saattir; tutuklama ve adli kontrol kararlarına iki hafta içinde itiraz edilebilir; ilk derece kararlarına karşı istinaf süresi gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki haftadır. Her aşamanın kendine özgü süreleri ve hakları bulunduğundan, ceza soruşturması veya kovuşturmasıyla karşılaşan kişilerin ve suç mağdurlarının, sürecin başından itibaren Diyarbakır'da ceza hukuku alanında deneyimli bir avukattan destek alması önerilir.

Kaynaklar (mevzuat kontrol tarihi: 16 Ekim 2026): Türk Ceza Kanunu (5237), Ceza Muhakemesi Kanunu (5271), 5235 sayılı Mahkemeler Kanunu, Diyarbakır Adliyesi iletişim sayfası, Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesi yargı çevresi. Mevzuat değişebileceğinden güncel metin resmî kaynaktan kontrol edilmelidir.

Bu yazı genel bilgi amaçlıdır, hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Özel durumunuz için lütfen bir avukata danışınız.

Hukuki Danışmanlık Alın

Hukuki durumunuz hakkında bilgi almak için bugün bizimle iletişime geçin.

WhatsApp ile Randevu Al