Israrlı Takip Suçu (TCK 123/A): Cezası, Şikâyet ve Koruma
Israrla fiziken takip etmek veya telefon, mesaj, sosyal medya ya da üçüncü kişiler aracılığıyla temas kurmaya çalışarak bir kişide ciddi huzursuzluk veya güvenlik endişesi yaratmanın cezası altı aydan iki yıla kadar hapistir (TCK m. 123/A). Çocuğa veya boşanılan eşe karşı işlenmesi, mağdurun taşınmasına veya işini bırakmasına neden olması ya da uzaklaştırma kararına rağmen işlenmesi hâlinde ceza bir yıldan üç yıla çıkar. Suç şikâyete bağlıdır ama uzlaşma uygulanmaz; mağdur 6284 sayılı Kanun'a göre koruma tedbiri isteyebilir.
Israrlı Takip Suçu Nedir?
Bir kişinin sürekli olarak takip edilmesi, iş yerinin ve evinin önünde beklenmesi, engellenmesine rağmen farklı numaralardan aranması, sosyal medya hesapları üzerinden durmaksızın mesaj atılması ya da arkadaşları aracılığıyla ulaşılmaya çalışılması; bu davranışlar uzun yıllar boyunca ceza hukukunda ayrı bir suç olarak tanımlanmamıştı. 12.5.2022 tarihli 7406 sayılı Kanun ile Türk Ceza Kanunu'na eklenen 123/A maddesi, bu boşluğu doldurarak ısrarlı takibi bağımsız bir suç olarak düzenlemiştir. Kanuna göre ısrarlı bir şekilde; fiziken takip etmek ya da haberleşme ve iletişim araçlarını, bilişim sistemlerini veya üçüncü kişileri kullanarak temas kurmaya çalışmak suretiyle bir kimse üzerinde ciddi bir huzursuzluk oluşmasına ya da kendisinin veya yakınlarından birinin güvenliğinden endişe duymasına neden olan faile altı aydan iki yıla kadar hapis cezası verilir (TCK m. 123/A/1). Bu suç, özellikle ayrılık veya boşanma sonrasında, bitmiş bir ilişkinin ardından ya da iş ve okul ortamında karşılaşılan takip davranışlarına karşı mağdura önemli bir koruma sağlar. Bu yazıda ısrarlı takip suçunun unsurlarını, cezasını, şikâyet ve uzlaşma kurallarını, mağdurun başvurabileceği koruma tedbirlerini ve şüpheli bakımından dikkat edilmesi gereken hususları ele alıyoruz.
Israrlı Takip Suçunun Unsurları
Israrlı takip suçunun oluşması için kanunda sayılan üç unsurun birlikte bulunması gerekir. Birincisi, failin fiziken takip etmesi ya da telefon, mesaj, e-posta, sosyal medya gibi haberleşme ve iletişim araçlarını, bilişim sistemlerini veya üçüncü kişileri kullanarak mağdurla temas kurmaya çalışmasıdır. İkincisi, bu davranışın ısrarlı bir şekilde yapılmasıdır; kanun ısrarı bir sayı veya süreyle tanımlamamıştır, ancak tek seferlik bir arama veya mesaj kural olarak bu suçu oluşturmaz ve davranışın tekrarlanması, sürekliliği ve mağdurun istemediğini açıkça belli etmesine rağmen sürdürülmesi değerlendirmede belirleyicidir. Üçüncüsü, bu davranışların mağdur üzerinde ciddi bir huzursuzluk oluşmasına ya da mağdurun kendisinin veya yakınlarından birinin güvenliğinden endişe duymasına neden olmasıdır (TCK m. 123/A/1). Suçun oluşması için failin mağdura zarar vermesi, onu tehdit etmesi veya hakaret etmesi gerekmez; ısrarlı temas kurma çabasının mağdurda huzursuzluk veya güvenlik endişesi yaratması yeterlidir. "Üçüncü kişileri kullanarak" ifadesi ise, failin doğrudan değil, mağdurun ailesi, arkadaşları veya iş arkadaşları üzerinden ulaşmaya çalıştığı durumları da kapsar.
Israrlı Takibin Cezası ve Nitelikli Hâller
Israrlı takip suçunun temel cezası altı aydan iki yıla kadar hapistir (TCK m. 123/A/1). Kanun bazı durumlarda cezayı artırmıştır: suçun çocuğa ya da ayrılık kararı verilen veya boşandığı eşe karşı işlenmesi, mağdurun okulunu, iş yerini veya konutunu değiştirmesine ya da okulunu veya işini bırakmasına neden olması veya hakkında uzaklaştırma ya da konuta, okula veya iş yerine yaklaşmama tedbirine karar verilen fail tarafından işlenmesi hâlinde faile bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası verilir (TCK m. 123/A/2). Bu nitelikli hâller, ısrarlı takibin uygulamada en sık görüldüğü durumları yansıtır: boşanma sürecinde veya sonrasında eski eşin takip edilmesi, takip nedeniyle mağdurun taşınmak veya işini bırakmak zorunda kalması ve daha önce verilmiş bir uzaklaştırma kararına rağmen takibin sürdürülmesi. Özellikle son hâl önemlidir: 6284 sayılı Kanun kapsamında verilen bir uzaklaştırma kararına aykırı olarak mağdurun takip edilmesi, hem bu kararın ihlali nedeniyle zorlama hapsini hem de artırılmış cezalı ısrarlı takip suçunu gündeme getirebilir.
Israrlı Takip ile Tehdit, Hakaret ve Huzur Bozma Farkı
Israrlı takip, sıklıkla başka suçlarla birlikte veya onlarla karıştırılarak gündeme gelir. Takip sırasında mağdura "seni öldürürüm" gibi sözler söylenmişse ayrıca tehdit suçu, aşağılayıcı ifadeler kullanılmışsa hakaret suçu oluşabilir ve bu suçlardan ayrıca ceza verilir. Israrlı takibin bu suçlardan farkı, herhangi bir tehdit veya hakaret içermese bile, sırf ısrarlı temas çabasının mağdurda ciddi huzursuzluk yaratmasıyla oluşabilmesidir. Israrlı takibe yakın bir diğer suç ise kişilerin huzur ve sükûnunu bozmadır: sırf huzur ve sükûnunu bozmak maksadıyla bir kimseye ısrarla telefon edilmesi, gürültü yapılması ya da aynı maksatla hukuka aykırı başka bir davranışta bulunulması hâlinde, mağdurun şikâyeti üzerine faile üç aydan bir yıla kadar hapis cezası verilir (TCK m. 123/1). İki suç arasındaki ayrım, davranışın mağdur üzerinde yarattığı etkinin ağırlığına ve kanundaki unsurların hangisinin somut olayda gerçekleştiğine göre yapılır; ciddi huzursuzluk veya güvenlik endişesi yaratan takip ve temas çabaları ısrarlı takip kapsamında değerlendirilir. Takip, cinsel içerikli mesaj veya tekliflerle birlikte yapılıyorsa ayrıca cinsel taciz suçu da gündeme gelebilir; bu konuda cinsel saldırı ve cinsel taciz yazımıza bakabilirsiniz. Tehdit ve hakaret suçlarının ayrıntıları için tehdit ve hakaret yazılarımıza göz atabilirsiniz.
Israrlı Takip Şikâyete Bağlı mı?
Israrlı takip suçunun soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlıdır (TCK m. 123/A/3). Bu nedenle mağdurun, fiili ve failin kim olduğunu öğrendiği günden itibaren altı ay içinde şikâyette bulunması gerekir; bu süre geçirilirse soruşturma ve kovuşturma yapılamaz (TCK m. 73/1-2). Israrlı takip çoğu zaman uzun bir süreye yayılan, tekrarlanan davranışlardan oluştuğundan, şikâyet süresinin hangi andan itibaren başlayacağı her olayda ayrıca değerlendirilmelidir; ancak hak kaybına uğramamak için takibin başladığı ve mağdurun bunu öğrendiği andan itibaren vakit kaybetmeden şikâyette bulunulması en güvenli yoldur. Şikâyete bağlı suçlarda mağdurun şikâyetinden vazgeçmesi kural olarak davayı düşürür; ancak vazgeçme, onu kabul etmeyen sanığı etkilemez (TCK m. 73/4, 6). Şikâyet, Cumhuriyet başsavcılığına veya kolluk makamlarına yazılı ya da sözlü olarak yapılabilir (CMK m. 158/1, 5). Şikâyet dilekçesinde takibin hangi tarihlerde, nasıl ve hangi araçlarla gerçekleştiğinin somut olarak anlatılması ve delillerin gösterilmesi, soruşturmanın etkili yürütülmesi için büyük önem taşır.
Israrlı Takipte Uzlaşma Yoktur
Israrlı takip şikâyete bağlı bir suç olmasına rağmen, kanun bu suçu açıkça uzlaştırma kapsamı dışında bırakmıştır: soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlı olsa bile ısrarlı takip suçunda uzlaştırma yoluna gidilemez (CMK m. 253/3). Bu düzenleme, mağdurun fail ile yüz yüze gelmesinin ve onunla pazarlık yapmak zorunda bırakılmasının önlenmesini amaçlar. Uzlaştırma kapsamında olmadığı için dosya uzlaştırma bürosuna gönderilmez; mağdur dilerse şikâyetinden vazgeçebilir, ancak bu tamamen kendi iradesine bağlıdır. Israrlı takip suçunun, uzlaştırma kapsamındaki bir suçla, örneğin basit tehditle aynı mağdura karşı birlikte işlenmesi hâlinde ise, uzlaşma kapsamındaki suç bakımından da kural olarak uzlaşma hükümleri uygulanmaz (CMK m. 253/3). Mağdur açısından bir diğer önemli güvence de, ısrarlı takip suçlarında vekili bulunmayan mağdurun baro tarafından kendisine avukat görevlendirilmesini isteyebilmesidir (CMK m. 234/1-a-3, b-5). Bu hakların ayrıntıları için suç mağdurunun hakları yazımıza göz atabilirsiniz.
Mağdur İçin Koruma Tedbirleri: 6284 Sayılı Kanun
Israrlı takip mağdurunun önceliği çoğu zaman failin cezalandırılmasından çok, takibin hemen durdurulmasıdır. Ceza soruşturması devam ederken, 6284 sayılı Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun kapsamında aile mahkemesinden koruma tedbiri talep edilebilir. Bu Kanun yalnızca kadınları ve aile bireylerini değil, amacını açıklayan ilk maddesinde açıkça belirtildiği üzere tek taraflı ısrarlı takip mağduru olan kişileri de koruma kapsamına almıştır (6284 s. K. m. 1/1); bu nedenle mağdur ile fail arasında aile bağı bulunmasa da koruma tedbiri istenebilir. Bu Kanun'daki şiddet tanımı, kişinin psikolojik açıdan zarar görmesiyle sonuçlanan veya sonuçlanması muhtemel hareketleri ve buna yönelik tehdit ve baskıyı kapsar (6284 s. K. m. 2/1-d). Hâkim; şiddet uygulayanın korunan kişilere, bu kişilerin bulundukları konuta, okula ve iş yerine yaklaşmamasına ve korunan kişiyi iletişim araçlarıyla veya sair surette rahatsız etmemesine karar verebilir (6284 s. K. m. 5/1-c, f). Tedbir kararı ilk defasında en çok altı ay için verilebilir ve koruyucu tedbir kararı için şiddetin uygulandığına dair delil veya belge aranmaz (6284 s. K. m. 8/2-3). Tedbir kararına aykırı davranan kişi, fiili ayrıca bir suç oluştursa bile hâkim kararıyla üç günden on güne kadar, her tekrarında ise on beş günden otuz güne kadar zorlama hapsine tabi tutulabilir (6284 s. K. m. 13). Daha önce de belirttiğimiz gibi, yaklaşmama tedbirine rağmen takibin sürdürülmesi ayrıca ısrarlı takibin nitelikli hâlini oluşturur (TCK m. 123/A/2-c).
Delil Toplama: Ekran Görüntüleri, Arama Kayıtları ve Tanıklar
Israrlı takip dosyalarının sonucu, büyük ölçüde delillerin eksiksiz ve düzenli biçimde ortaya konulmasına bağlıdır. Takibin ısrarlı olduğunun ve mağdurda ciddi huzursuzluk yarattığının gösterilmesi gerektiğinden, tek tek olaylardan çok bu olayların bütününün ve sürekliliğinin ispatı önemlidir. Bu nedenle mağdurun; gelen arama kayıtlarını, mesajları ve sosyal medya iletilerini tarihleriyle birlikte saklaması, engellenen numaralar veya hesaplar ile yeni açılan hesapları not etmesi, failin evinin veya iş yerinin önünde beklediği anlara ilişkin varsa kamera kayıtlarını ve tanıkları belirlemesi ve olayların tarihli bir dökümünü tutması önerilir. Telefon kayıtlarının ve sosyal medya hesaplarının kime ait olduğunun tespiti için savcılık aracılığıyla resmi yazışma yapılması gerekebilir. Takip sırasında hesaplara izinsiz girilmesi veya özel içeriklerin paylaşılması hâlinde ayrıca bilişim suçları gündeme gelir. Mağdurun takip nedeniyle taşınmak, işini veya okulunu değiştirmek zorunda kalması hâlinde, bunu gösteren belgeler de nitelikli hâlin ispatı bakımından önem taşır. Şüpheli bakımından ise temasın gerçekten ısrarlı olup olmadığı, mağdurun bu temasa karşı tutumu ve iletişimin içeriği ile bağlamı, savunmanın üzerinde durması gereken başlıca konulardır.
Gözaltı, Tutuklama ve Adli Kontrol
Israrlı takip suçunun temel hâlinde cezanın üst sınırı iki yıldır. Yalnızca adli para cezasını gerektiren suçlarda veya vücut dokunulmazlığına karşı kasten işlenenler hariç olmak üzere hapis cezasının üst sınırı iki yıldan fazla olmayan suçlarda tutuklama kararı verilemez (CMK m. 100/4). Israrlı takip vücut dokunulmazlığına karşı bir suç olmadığından, suçun temel hâli bakımından tutuklama yasağı uygulanır. Buna karşılık nitelikli hâllerde cezanın üst sınırı üç yıl olduğundan bu yasak geçerli değildir ve koşulları varsa tutuklama gündeme gelebilir. Tutuklama yasağının bulunduğu hâllerde de adli kontrol hükümleri uygulanabildiğinden, şüpheli hakkında belirlenen yerlere gitmeme gibi adli kontrol tedbirlerine karar verilebilir (CMK m. 109/2-3). Adli kontrol tedbirleri ve bunlara itiraz yolları için adli kontrol, gözaltı aşamasındaki haklar için ise gözaltı ve ifade yazılarımıza göz atabilirsiniz.
HAGB ve Cezanın Sonuçları
Israrlı takip suçunda verilen ceza çoğu zaman iki yılın altında kalır. Bu durumda sanığın daha önce kasıtlı bir suçtan mahkûm olmamış bulunması, mahkemenin yeniden suç işlemeyeceği kanaatine varması ve suçla mağdurun uğradığı zararın tamamen giderilmesi şartlarıyla hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilebilir (CMK m. 231/5-6). Hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı verildiğinde sanık beş yıl süreyle denetim süresine tabi tutulur ve bu süre içinde kasten yeni bir suç işlerse hüküm açıklanır (CMK m. 231/8, 11). Israrlı takip suçunun doğası gereği, takibin denetim süresi içinde yeniden başlaması bu açıdan ciddi sonuçlar doğurur. Mahkeme ayrıca denetim süresi içinde sanığın belirli yerlere gitmesini yasaklayabilir (CMK m. 231/8-c). Bu konunun ayrıntıları için HAGB yazımıza göz atabilirsiniz.
Sonuç
Israrlı takip, 2022 yılında ceza kanununa eklenen ve özellikle ayrılık ve boşanma süreçlerinde mağdurlara önemli bir koruma sağlayan bir suçtur. Hatırlanması gereken başlıca noktalar şunlardır: fiziken takip etmek ya da telefon, mesaj, sosyal medya veya üçüncü kişiler aracılığıyla ısrarla temas kurmaya çalışarak bir kişide ciddi huzursuzluk veya güvenlik endişesi yaratmanın cezası altı aydan iki yıla kadar hapistir; suçun çocuğa, boşanılan eşe karşı işlenmesi, mağdurun taşınmasına veya işini bırakmasına neden olması ya da uzaklaştırma kararına rağmen işlenmesi hâlinde ceza bir yıldan üç yıla çıkar; suç şikâyete bağlıdır ve şikâyet süresi altı aydır; şikâyete bağlı olmasına rağmen bu suçta uzlaşma yoktur; mağdur 6284 sayılı Kanun kapsamında yaklaşmama ve iletişim yasağı gibi koruma tedbirleri isteyebilir ve baro tarafından avukat görevlendirilmesini talep edebilir. Mesajların, arama kayıtlarının ve olayların tarihli olarak saklanması, dosyanın sonucunu belirleyen en önemli adımdır. Israrlı takip ile karşılaşan kişilerin, koruma tedbiri ve şikâyet sürecini birlikte yürütebilmek için vakit kaybetmeden ceza hukuku alanında deneyimli bir avukattan destek alması önerilir.
Kaynaklar (mevzuat kontrol tarihi: 16 Ekim 2026): Türk Ceza Kanunu (5237), Ceza Muhakemesi Kanunu (5271), 6284 sayılı Ailenin Korunması Kanunu. Mevzuat değişebileceğinden güncel metin resmî kaynaktan kontrol edilmelidir.
Bu yazı genel bilgi amaçlıdır, hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Özel durumunuz için lütfen bir avukata danışınız.