Randevu Al →
Miras Hukuku · Av. Özgür Atlı

Vasiyetname Nasıl Yapılır? Türleri, Şartları ve İptal Davası

03 Kasım 2026  ·  13 dk okuma
Kısa Cevap

Vasiyetname resmî (noter veya sulh hâkimi önünde iki tanıkla), el yazılı veya olağanüstü durumlarda sözlü olarak yapılabilir (TMK m. 531). El yazılı vasiyetnamenin tarih ve imza dâhil tamamı mirasbırakanın el yazısıyla olmalıdır (m. 538). Vasiyet için ayırt etme gücü ve on beş yaş yeterlidir. Saklı payı aşan kısım tenkis davasıyla indirilir. Vasiyetnamenin iptali davası, iptal sebebinin öğrenilmesinden itibaren bir yıl içinde açılmalıdır (m. 559).

Vasiyetname Nedir?

Vasiyetname, bir kişinin ölümünden sonra malvarlığının nasıl paylaştırılacağına ilişkin son arzularını içeren ve kanunda öngörülen şekillerden birine uygun olarak yapılan tek taraflı bir hukuki işlemdir. Kişi vasiyetname ile mirasçı atayabilir, belirli bir malını belirli bir kişiye bırakabilir, bir vakıf kurulmasını isteyebilir veya mirasının paylaştırılmasına ilişkin kurallar koyabilir. Vasiyetname, mirasbırakanın ölümüne kadar hiçbir hukuki sonuç doğurmaz ve kişi sağlığında vasiyetnamesinde yazılı mallar üzerinde dilediği gibi tasarrufta bulunabilir. Ancak vasiyetname, kanunun öngördüğü şekil şartlarına sıkı sıkıya bağlıdır; şekil şartlarından birine uyulmaması, vasiyetnamenin iptaline yol açabilir. Diyarbakır'da büromuza gelen miras dosyalarında, iyi niyetle hazırlanmış ancak şekil eksikliği taşıyan vasiyetnamelerin mirasçılar arasında uzun süren davalara konu olduğu sıkça görülmektedir. Bu yazıda vasiyetnamenin türlerini, geçerlilik şartlarını, saklı pay sınırını, vasiyetnamenin açılmasını ve iptal davasını Türk Medeni Kanunu'nun güncel hükümlerine göre ele alıyoruz.

Vasiyetname Yapma Ehliyeti

Vasiyet yapabilmek için ayırt etme gücüne sahip ve on beş yaşını doldurmuş olmak gerekir (TMK m. 502). Bu nedenle vasiyet ehliyeti, sözleşme yapma ehliyetinden daha geniştir; on beş yaşını doldurmuş bir genç de, ayırt etme gücüne sahipse vasiyetname yapabilir. Buna karşılık miras sözleşmesi yapabilmek için ayırt etme gücüne sahip ve ergin olmak ve kısıtlı bulunmamak gerekir (TMK m. 503). Uygulamada vasiyetname ile ilgili uyuşmazlıkların önemli bir kısmı, mirasbırakanın vasiyetnameyi yaptığı sırada ayırt etme gücüne sahip olup olmadığına ilişkindir; özellikle ileri yaşta, ağır bir hastalık döneminde veya ölümden kısa süre önce yapılan vasiyetnameler bu açıdan sıkça tartışılır. Mirasbırakanın yanılma, aldatma, korkutma veya zorlama etkisi altında yaptığı ölüme bağlı tasarruf da geçersizdir; ancak mirasbırakan yanıldığını veya aldatıldığını öğrendiği ya da korkutma veya zorlamanın etkisinden kurtulduğu günden başlayarak bir yıl içinde tasarruftan dönmezse tasarruf geçerli sayılır (TMK m. 504). Bu nedenle vasiyetname yapılırken, mirasbırakanın sağlık durumunu ve ayırt etme gücünü gösteren bir sağlık raporu alınması, ileride doğabilecek uyuşmazlıkların önlenmesi bakımından önemli bir tedbirdir.

Vasiyetname Türleri

Kanuna göre vasiyet, resmî şekilde veya mirasbırakanın el yazısıyla ya da sözlü olarak yapılabilir (TMK m. 531). Bu üç tür vasiyetnamenin her biri farklı şekil şartlarına tabidir ve bu şartlardan birine uyulmaması vasiyetnamenin iptal edilebilmesine yol açar. Resmî vasiyetname, iki tanığın katılmasıyla bir resmî memur, yani sulh hâkimi, noter veya kanunla kendisine bu yetki verilmiş diğer bir görevli tarafından düzenlenir ve en güvenli vasiyetname türüdür. El yazılı vasiyetname, mirasbırakanın kendi el yazısıyla yazdığı ve imzaladığı vasiyetnamedir; masrafsız ve kolay olmasına karşın şekil hatalarına en açık türdür. Sözlü vasiyet ise ancak yakın ölüm tehlikesi gibi olağanüstü durumlarda başvurulabilen istisnai bir yoldur. Hangi türün tercih edileceği, mirasbırakanın durumuna, malvarlığının büyüklüğüne ve ileride itiraz ihtimaline göre değerlendirilmelidir; ancak uyuşmazlık riskinin yüksek olduğu durumlarda resmî vasiyetname, ispat kolaylığı ve şekil güvencesi bakımından en sağlıklı tercihtir.

Resmî Vasiyetname Nasıl Yapılır?

Resmî vasiyetname, iki tanığın katılmasıyla resmî memur tarafından düzenlenir; resmî memur sulh hâkimi, noter veya kanunla kendisine bu yetki verilmiş diğer bir görevli olabilir (TMK m. 532). Mirasbırakan arzularını resmî memura bildirir; memur vasiyetnameyi yazar veya yazdırır ve okuması için mirasbırakana verir; vasiyetname mirasbırakan tarafından okunup imzalanır ve memur vasiyetnameyi tarih koyarak imzalar (TMK m. 533). Vasiyetnameye tarih ve imza konulduktan hemen sonra mirasbırakan, vasiyetnameyi okuduğunu ve bunun son arzularını içerdiğini memurun huzurunda iki tanığa beyan eder; tanıklar da bu beyanın kendi önlerinde yapıldığını ve mirasbırakanı tasarrufa ehil gördüklerini vasiyetnameye yazarak veya yazdırarak altını imzalar. Vasiyetname içeriğinin tanıklara bildirilmesi zorunlu değildir (TMK m. 534). Mirasbırakan vasiyetnameyi bizzat okuyamaz veya imzalayamazsa, memur vasiyetnameyi iki tanığın önünde ona okur (TMK m. 535). Tanık seçiminde de dikkatli olunmalıdır: fiil ehliyeti bulunmayanlar, okur yazar olmayanlar, mirasbırakanın eşi, üstsoy ve altsoy kan hısımları, kardeşleri ve bu kişilerin eşleri resmî vasiyetnamenin düzenlenmesine memur veya tanık olarak katılamaz; vasiyetnamenin düzenlenmesine katılan memura ve tanıklara ve onların yakınlarına da o vasiyetname ile kazandırmada bulunulamaz (TMK m. 536). Resmî vasiyetnameyi düzenleyen memur, vasiyetnamenin aslını saklamakla yükümlüdür (TMK m. 537).

El Yazılı Vasiyetname ve Sık Yapılan Hatalar

El yazılı vasiyetnamenin yapıldığı yıl, ay ve gün gösterilerek başından sonuna kadar mirasbırakanın el yazısıyla yazılmış ve imzalanmış olması zorunludur (TMK m. 538). Bu şartlar çok sıkı uygulanır ve uygulamada en sık rastlanan hatalar da bu noktalarda ortaya çıkar: vasiyetnamenin bilgisayarda yazılıp yalnızca imzalanması, bir kısmının başka birine yazdırılması, tarihte gün, ay veya yılın eksik bırakılması ya da imzanın unutulması, vasiyetnamenin şekil eksikliği nedeniyle iptal edilebilmesine yol açar. Bu nedenle el yazılı vasiyetnamenin tamamının, tarih ve imza dâhil, mirasbırakanın kendi el yazısıyla olması gerekir. El yazılı vasiyetname, saklanmak üzere açık veya kapalı olarak notere, sulh hâkimine veya yetkili memura bırakılabilir (TMK m. 538). Bu imkân, vasiyetnamenin kaybolması, yok edilmesi veya ölümden sonra bulunamaması riskine karşı önemli bir güvencedir; çünkü kaza sonucunda veya üçüncü kişinin kusuruyla yok olan ve içeriğinin aynen ve tamamen belirlenmesine olanak bulunmayan vasiyetname hükümsüz kalır (TMK m. 543). Ölümden sonra el yazısının mirasbırakana ait olup olmadığı tartışılırsa, bu konu bilirkişi incelemesiyle belirlenir.

Sözlü Vasiyet: Olağanüstü Durumlarda

Mirasbırakan; yakın ölüm tehlikesi, ulaşımın kesilmesi, hastalık, savaş gibi olağanüstü durumlar yüzünden resmî veya el yazılı vasiyetname yapamıyorsa, sözlü vasiyet yoluna başvurabilir. Bunun için mirasbırakan son arzularını iki tanığa anlatır ve onlara bu beyanına uygun bir vasiyetname yazmaları veya yazdırmaları görevini yükler (TMK m. 539). Tanıklardan biri, kendilerine beyan edilen son arzuları yer, yıl, ay ve günü de belirterek hemen yazar, bu belgeyi imzalar ve diğer tanığa imzalatır; ikisi birlikte belgeyi vakit geçirmeksizin bir sulh veya asliye mahkemesine verir ve mirasbırakanı vasiyetname yapmaya ehil gördüklerini, onun son arzularını olağanüstü durum içinde kendilerine anlattığını hâkime beyan eder (TMK m. 540). Sözlü vasiyet istisnai bir yol olduğundan süreyle sınırlıdır: mirasbırakan için sonradan diğer şekillerde vasiyetname yapma olanağı doğarsa, bu tarihin üzerinden bir ay geçince sözlü vasiyet hükümden düşer (TMK m. 541). Resmî vasiyetnamedeki tanık yasakları, okur yazar olma koşulu dışında sözlü vasiyetteki tanıklar için de geçerlidir (TMK m. 539).

Saklı Pay: Vasiyetle Mirasçıdan Mal Kaçırılabilir mi?

Vasiyet özgürlüğü sınırsız değildir. Mirasçı olarak altsoyu, ana ve babası veya eşi bulunan mirasbırakan, mirasının ancak saklı paylar dışında kalan kısmında ölüme bağlı tasarrufta bulunabilir; bu mirasçılardan hiçbiri yoksa mirasının tamamında tasarruf edebilir (TMK m. 505). Saklı pay; altsoy için yasal miras payının yarısı, ana ve babadan her biri için yasal miras payının dörtte biri, sağ kalan eş için ise altsoy veya ana ve baba zümresiyle birlikte mirasçı olması hâlinde yasal miras payının tamamı, diğer hâllerde yasal miras payının dörtte üçüdür (TMK m. 506). Kardeşlerin saklı payı ise 2007 yılında yapılan değişiklikle kaldırılmıştır. Buna göre örneğin çocukları olan bir kişi, mirasının tamamını vasiyetle tek bir çocuğuna veya üçüncü bir kişiye bırakamaz; saklı payı zedelenen mirasçılar tenkis davası açarak paylarını koruyabilir. Saklı payı aşan bir vasiyetname kendiliğinden geçersiz değildir; ancak tenkis davasıyla saklı pay sınırına indirilir. Bu konunun ayrıntıları için tenkis davası yazımıza, mirasbırakanın sağlığında yaptığı muvazaalı devirler için ise muris muvazaası yazımıza göz atabilirsiniz.

Vasiyetten Dönme ve Yeni Vasiyetname

Vasiyetname, mirasbırakanın sağlığında her zaman değiştirilebilir veya ortadan kaldırılabilir. Mirasbırakan, kanunda öngörülen şekillerden birine uyarak yeni bir vasiyetname yaparak önceki vasiyetnameden her zaman dönebilir; bu dönme, vasiyetnamenin tamamı veya bir kısmı için olabilir (TMK m. 542). Mirasbırakan, vasiyetnameyi yok etmek suretiyle de ondan dönebilir (TMK m. 543). Mirasbırakan önceki vasiyetnamesini ortadan kaldırmaksızın yeni bir vasiyetname yaparsa, kuşkuya yer bırakmayacak surette önceki vasiyetnameyi tamamlamadıkça, sonraki vasiyetname onun yerini alır (TMK m. 544). Belirli bir malın bir kişiye bırakılması vasiyeti de, vasiyetnamede aksi belirtilmedikçe, mirasbırakanın sonradan o mal üzerinde bu vasiyetle bağdaşmayan başka bir tasarrufta bulunmasıyla, örneğin malı satmasıyla ortadan kalkar (TMK m. 544). Vasiyetnameden farklı olarak miras sözleşmesi ise, karşı tarafla yapılan bir sözleşme olduğundan tek taraflı olarak her zaman değiştirilemez ve geçerli olması için resmî vasiyetname şeklinde düzenlenmesi gerekir (TMK m. 545).

Vasiyetnamenin Açılması ve Tebliği

Mirasbırakanın ölümünden sonra ele geçen vasiyetnamenin, geçerli olup olmadığına bakılmaksızın hemen sulh hâkimine teslim edilmesi zorunludur; vasiyetnameyi düzenleyen veya muhafaza eden görevli ya da onu saklayan veya ölenin eşyası arasında bulan kimse, ölümü öğrenir öğrenmez teslim görevini yerine getirmekle yükümlüdür ve aksi takdirde doğacak zarardan sorumludur (TMK m. 595). Vasiyetname, geçerli olup olmadığına bakılmaksızın tesliminden başlayarak bir ay içinde mirasbırakanın yerleşim yeri sulh hâkimi tarafından açılır ve ilgililere okunur; bilinen mirasçılar ve diğer ilgililer açılış sırasında hazır bulunmak üzere çağrılır (TMK m. 596). Mirasta hak sahibi olanların her birine, vasiyetnamenin kendilerine ilişkin kısımlarının onaylı bir örneği hâkim tarafından tebliğ edilir (TMK m. 597). Vasiyetnamenin açılması, onun geçerli olduğu anlamına gelmez; bu işlem yalnızca vasiyetnamenin içeriğinin ilgililere duyurulmasını sağlar. Mirasçı atamaya veya vasiyete ilişkin tasarrufa, kendilerine bildirilmesinden başlayarak bir ay içinde itiraz edilmedikçe, lehine tasarrufta bulunulan kişiye atanmış mirasçı veya vasiyet alacaklısı olduğunu gösteren bir belge verilir; ölüme bağlı tasarrufun iptaline ilişkin dava hakkı ise saklıdır (TMK m. 598). Mirasın borca batık olduğu durumlarda mirasçıların başvurabileceği yollar için mirasın reddi yazımıza göz atabilirsiniz.

Vasiyetnamenin İptali Davası

Kanuna göre ölüme bağlı bir tasarrufun iptali için şu sebeplerle dava açılabilir: tasarruf mirasbırakanın tasarruf ehliyeti bulunmadığı bir sırada yapılmışsa; tasarruf yanılma, aldatma, korkutma veya zorlama sonucunda yapılmışsa; tasarrufun içeriği, bağlandığı koşullar veya yüklemeler hukuka veya ahlaka aykırı ise ya da tasarruf kanunda öngörülen şekillere uyulmadan yapılmışsa (TMK m. 557). İptal davası, tasarrufun iptal edilmesinde menfaati bulunan mirasçı veya vasiyet alacaklısı tarafından açılabilir ve tasarrufun tamamının veya bir kısmının iptaline ilişkin olabilir (TMK m. 558). İptal davasında süreler çok önemlidir: dava açma hakkı, davacının tasarrufu, iptal sebebini ve kendisinin hak sahibi olduğunu öğrendiği tarihten başlayarak bir yıl ve her hâlde vasiyetnamelerde açılma tarihinin üzerinden iyi niyetli davalılara karşı on yıl, iyi niyetli olmayan davalılara karşı yirmi yıl geçmekle düşer (TMK m. 559). Bu süreler hak düşürücü sürelerdir; geçirilmeleri hâlinde dava hakkı tamamen kaybedilir. Bununla birlikte hükümsüzlük, def'i yoluyla her zaman ileri sürülebilir (TMK m. 559). İptal davası ile tenkis davası birbirinden farklıdır: iptal davası vasiyetnamenin geçersizliğine, tenkis davası ise geçerli bir vasiyetnamenin saklı payı aşan kısmının indirilmesine yöneliktir; uygulamada bu iki talep çoğu zaman aynı davada, biri asıl diğeri terditli olarak birlikte ileri sürülür.

Sonuç

Vasiyetname, kişinin ölümünden sonra malvarlığının kendi arzusuna uygun biçimde paylaştırılmasını sağlayan önemli bir araçtır; ancak sıkı şekil şartlarına ve saklı pay sınırına tabidir. Hatırlanması gereken başlıca noktalar şunlardır: vasiyet yapabilmek için ayırt etme gücüne sahip ve on beş yaşını doldurmuş olmak gerekir; vasiyetname resmî, el yazılı veya olağanüstü durumlarda sözlü olarak yapılabilir; el yazılı vasiyetnamenin tamamı, tarih ve imza dâhil, mirasbırakanın kendi el yazısıyla olmalıdır; resmî vasiyetnamede tanıklar mirasbırakanın yakınlarından seçilemez; mirasbırakan saklı payları aşan kısmı vasiyet edemez ve aşan kısım tenkis davasıyla indirilir; vasiyetname ölümden sonra sulh hâkimine teslim edilir ve bir ay içinde açılır; iptal davası öğrenmeden itibaren bir yıl içinde açılmalıdır. Vasiyetname hazırlamak isteyen veya bir vasiyetnameye itiraz etmek isteyen kişilerin, şekil hatalarının ve sürelerin kaçırılmasının önüne geçmek için vakit kaybetmeden miras hukuku alanında deneyimli bir avukattan destek alması önerilir. Mirasçılar arasındaki paylaşım uyuşmazlıkları için ortaklığın giderilmesi yazımıza da göz atabilirsiniz.

Kaynaklar (mevzuat kontrol tarihi: 16 Ekim 2026): Türk Medeni Kanunu (4721). Mevzuat değişebileceğinden güncel metin resmî kaynaktan kontrol edilmelidir.

Bu yazı genel bilgi amaçlıdır, hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Özel durumunuz için lütfen bir avukata danışınız.

Hukuki Danışmanlık Alın

Hukuki durumunuz hakkında bilgi almak için bugün bizimle iletişime geçin.

WhatsApp ile Randevu Al